Tarım Haberleri - Bahçe - Peyzaj - Orman - Çevre

Bütün yıl boyu pazarlarda bulma olanağımız olan ve sofralarımızda taze olarak kullanılan salatalar, serin iklim sebzesidir. Erken ilkbahar ve sonbaharda açık tarlada ve kış ürünü olarak da ısıtmasız örtüaltında yetiştiriciliği yapılmaktadır. Yetiştirme periyodunun kısa olması nedeni ile arka arkaya birkaç ekim zamanı kullanılarak pazarda bu ürünün devamlılığı sağlanmaktadır. Salata fiyatlarında yıl boyunca dalgalanmalar görülmektedir. Ürünün en bol olduğu mayıs, haziran ve sonbahar aylarında düşük fiyat bulurken, aralık, ocak, şubat aylarında en yüksek fiyattan satılmaktadır. Bu da kış aylarında ısıtmasız örtüaltı tarımının önemini ortaya çıkarmaktadır. Pazarda marul ve baş salata fiyatları daima kıvırcık yaprak salatalardan daha yüksek oluşmaktadır. Halk arasında "atom salata" olarak tanımlanan baş salatalar özellikle büyük şehirlerdeki otellerde kullanılmaktadır. Salata ve marullar taze olarak tüketildiklerinden insan beslenmesinde önemlidir. Yaprak salata ve marullar, mineral ve vitamin içerikleri bakımından baş salatalara göre zengindir.

DEĞİŞİK SALATA TİPLERİ VAR

Ülkemizde yetiştirilen salataları 3 grupta toplayabiliriz.

1. Yaprak salatalar: Baş yapmayan, kıvırcık, gevşek ve toplu yapraklardan oluşan salatalardır.

2. Baş salatalar: Bu gruptaki salatalar Iceberg tipleri olarak bilinir. Sıkı sarılmış, gevrek, lahanaya benzer başlar oluştururlar.

3. Marullar: Romen tipi olarak bilinen bu gruptaki salatalar uzun yaprakların birbirini örtmesi ile gevşek ve dik somun şeklinde baş oluştururlar.

SICAKTA FAZLA BÜYÜMEDEN TOHUMA KALKAR

Salatalar, soğuğa kısmen dayanıklı, nemli hava koşullarına ihtiyaç gösteren serin iklim sebzesidirler. Kısa vejetasyon devresine sahip olduklarından, Türkiye'nin bütün bölgelerinde yetiştirilebilir. Özellikle yazın sıcaklarda normal büyüklüklerini almadan tohuma kalkmaktadırlar. Ancak yazları serin geçen bölgelerde yaz yetiştiriciliği de mümkündür.

YÜKSEK SICAKLIKTA DA ÇİMLENMEZ

Salata tohumlarının çimlenmesi için en uygun sıcaklık 24-25⁰C'dir. 2⁰C' nin altında ve 25-30⁰C' nin üstündeki sıcaklıklarda çimlenme olmaz. Salata yetiştiriciliğinde en uygun sıcaklık derecesi 16-21⁰C'ler arasıdır. Düşük sıcaklıklara dayanma zamanı 6-10 yapraklı devresidir. Kışlık çeşitler 0-5⁰C'ler arasındaki sıcaklıklarda 5-10 gün dayanabilmektedir.

MÜNAVEBE ŞART

Salata-marul her tür toprakta yetiştirilebilir. Ancak kaliteli ürün humuslu, su tutma kabiliyeti iyi, kumlu-tınlı topraklardan alınır. Aynı tarlada arka arkaya salata yetiştiriciliğinden kaçınılmalıdır. Aynı tarla kullanılacaksa ekim nöbeti uygulanmalı 3-4 yılda bir yeşil gübreleme yapılmalıdır. Böylece salatalara özgü hastalık ve zararlıların toprağa yerleşmesi önlenmiş olur. Domates, kabakgiller, tatlı mısır, ıspanak, pancar ve havuç gibi sebzeler münavebede yer alabilir.

DAMLA SULAMAYI TERCİH ET

Salata üretimi, tarlaya direk tohum ekimiyle yapılabildiği gibi, genellikle fide ile yapılır. Fideler tohum ekiminden yaklaşık dört hafta sonra dikim büyüklüğüne gelir. Dikim yapılacak olan tarla dikim öncesi pullukla derince sürülüp, daha sonra rotovatör geçirilir. Şayet karık sulama yapılmayacaksa tarla düz olarak bırakılır. Yetiştiricilik için en uygun sulama şekli olan damla sulama sistemi araziye yerleştirilir

ÖNCE TOPRAK TAHLİLİ

Salatalara verilecek gübre cins ve miktarlarını saptamadan önce mutlaka toprak tahlilleri yaptırılıp gübrenin ona göre verilmesi gerekir. Fosforlu gübrenin tamamı son toprak hazırlığında pulluk altına, potasyum sülfatın tamamı dikimde, amonyum sülfatın yarısı dikimden 15 gün sonra, diğer yarısı ise; ilk çapada verilmelidir.

Özellikle yaprakları tüketilen sebzelere uygulanan aşırı azotlu gübre insan sağlığı için zararlıdır. Aşırı gübrelemeden kaçınılmalı, insan ve çevre sağlığı unutulmamalıdır.

ÜRETİME NE ZAMAN BAŞLASAK ?

Salata yetiştiriciliğinde ekim-dikim zamanları bölgelere ve çeşitlere göre değişir. Örneğin Marmara Bölgesinde ;

Üretim Periyodu

Tohum Ekimi

Fide Dikimi

Hasat Zamanı

İlkbahar üretimi

Ocak-Şubat

Mart-Nisan

Mayıs-Haziran

Sonbahar üretimi

Temmuz-Ağustos

Ağustos-Eylül

Ekim-Kasım

Kış üretimi

Ağustos-Eylül

Eylül-Ekim

Kasım-Aralık

Örtüaltı üretimi

Eylül sonu

Ekim-Kasım

Şubat-Mart

Kış yetiştiriciliği Marmara Bölgesi için kârlı olmakla beraber risklidir. Ancak yukarıda belirtilen tarihler bölgelere göre farklılık gösterebilir, bu unutulmamalıdır.

Bitkiler arasına verilecek sıra arası ve sıra üzeri mesafeler 25 x 30 cm veya 30 x 30cm'dir. Salataların gelişme devresi kısa olduğu için 1-2 çapa yapılır. Çapa yüzeysel yapılmalı, gerekli gübreleme ve tarımsal ilaç uygulamaları ihmal edilmemelidir.

MARUL YAPRAKLARINI BAĞLA

Marullarda yapılacak bir diğer işlem ise; göbek bağlama devresinde, yaprakların uç kısmına doğru olan bölgeden bitkinin rafya veya paket lastiği ile bağlama işlemidir. Böylece yaprakların etrafa yayılmaları önlenir. İstenen renk ve kalitede göbek oluşturan yapraklar elde edilmiş ve yağmur sularının içeri girerek hastalık oluşturmasına izin verilmemiş olunur.

HASATA GELME SÜRESİ 40 GÜN İLE 140 GÜN ARASINDA DEĞİŞEBİLİR

Salatalarda hasat, yetişme dönemlerine ve salata tiplerine göre farklılıklar gösterir. Sonbahar yetişme döneminde süre biraz daha uzamaktadır. Yaprak salatalar en erken hasada gelen salata tipleridir. Kıvırcık baş salatalar erken ilkbaharda dikim yapıldığında olgunluğa ulaşmak için 70-120 güne ihtiyaç gösterirken, bu süre yağlı baş salatalar ve marullarda 55-70 gün, yaprak salatalarda ise; 40-50 güne inmektedir. Ancak bütün tip salatalarda sıcak dönemlerde yetiştiricilikte olgunlaşma hızlanmakta sonbahar döneminde ise bu süre 140 güne kadar çıkabilmektedir.

HASATTA GECİKME!... ACILAŞMA OLUR

Salatalarda hasat, yapraklar kartlaşmadan ve tohumluk devreye geçmeden yapılmalıdır. Aksi takdirde acılaşma görülür. Hasat, bitkilerin tek tek elle kesilmesiyle gerçekleştirilir. Salatalar; oldukça aşağıdan, gövdenin toprak yüzeyine yakın kısmından bir bıçak ile kesilmelidir.

MARUL-SALATA HASTALIK VE ZARARLILARI

Salatalarda görülen en önemli hastalıklar, fizyolojik bir hastalık olan uç yanıklığı, kök ve kök boğazı hastalıkları, mildiyö, külleme, kurşuni küf ve beyaz çürüklük’tür. Yaprak biti önemli bir zararlıdır.

	Haber Arşivi \| Künye \| Bize Ulaşın \| Giriş sayfam yap \| Sık Kullanılanlara Ekle \| Sitene ekle