Tarım Haberleri - Bahçe - Peyzaj - Orman - Çevre

Enginarın yenilen kısmı, açmamış çiçeklerinin geniş ve etli çiçek tablası ile brakte adı verilen yapraklarının etli dip kısımlarıdır. Enginar, içeriğinde A ve C vitaminlerinin yanında kalsiyum, potasyum, demir, manganez ve fosfor gibi çeşitli mineral maddelerini orta seviyede bulunduran bir sebzedir.

Ayrıca düşük oranda protein ve yağ, orta seviyede karbonhidrat ihtiva eder. Enginarda bulunan Ciarin adlı madde karaciğer, safra kesesi, böbrekler ve bağırsakların düzenli çalışmasına yardım eder.

GIDA DIŞINDA KULLANIMI DA MÜMKÜN

Enginar, çeşitli yemeklerin yapımında kullanıldığı gibi Avrupa'da çocuk maması, enginar tozu, turşu gibi çeşitli şekillerde tüketilmektedir. Taze olarak tüketiminin yanında, konserveye işlenmiş ve derin dondurma sanayi için de hammadde oluşturur. Ayrıca yaprakları likör sanayinde, eczacılıkta krem yapımında, civciv yemi yapımında ve boya sanayiinde kullanılmaktadır.

TİPİK BİR AKDENİZ SEBZESİ

Enginar; İtalya, İspanya, Fransa gibi Akdeniz ülkelerinde ve Amerika kıtasında üretilmektedir. Ülkemizdeki üretimi Ege ve Marmara bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Üretimin %60'ı Ege, %40'ı Marmara bölgesinden sağlanmaktadır. Akdeniz bölgesinde de bazı küçük plantasyonlarda enginar üretimine rastlanmaktadır. Marmara Bölgesinde Bayrampaşa, Ege ve Akdeniz Bölgelerinde ise Sakız çeşitleri yaygın olarak yetiştirilmektedir.

SOĞUKLARDAN KORKAR

Enginar ılık iklim sebzesidir. Kışları ılık geçen bölgelerde kış ve ilkbahar aylarında yetişir. Yetiştiricilik için en iyi koşullar kış aylarının kısa ve ılık geçmesidir. Aylık sıcaklık ortalaması 7^oC'nin altında olan yerlerde yetiştiricilik uygun değildir. En iyi geliştiği sıcaklıklar 15 -18⁰C'dir. Aşırı soğuk ve sıcaktan hoşlanmaz. Isı 0⁰C'nin altına düştüğü zaman başlarda büyük zararlanmalar olur ve hasat zamanı gecikir. Sıcaklık sıfırın altında 5-6⁰C'den daha fazla düştüğünde toprak üstü kısımları kısmen veya tamamen donar. Sıcak ve kuru hava şartlarında ise; baş gelişimi olmaz. Ülkemizde Ege, Marmara ve Akdeniz bölgeleri enginar üretimi için en uygun bölgelerdir.

Enginarın toprak altındaki gövdesi çok yıllık olduğundan toprak üstü organları öldüğü halde, toprak altı gövdesi üzerinde bulunan uyur tomurcuklardan her yıl yeni sürgünler oluşarak toprak üstü organlarını meydana getirir. Enginar çok yıllık bitki olduğu için 8-10 yıl bulunduğu yerde kalabilir ve meyve verir. Verimin en fazla olduğu yıllar üç ve dördüncü yıllardır. Bundan sonraki yıllarda ekonomik verim gittikçe düşer. Bu nedenle 4-5'inci yıldan sonra plantasyonların yenilenmesi uygundur.

Enginar, toprak istekleri açısından fazla seçici bir bitki değildir. Derin, tınlı-kumlu toprakları tercih eder. Toprak iyi drene edilmiş ve iyi su kapasitesine sahip olmalıdır.

Enginar dikiminden önce toprak derin sürülmeli ve dikim öncesi gübrelenmelidir. Derin sürümden sonra diskaro ve tırmık çekilerek toprak dikime hazır hale getirilmelidir. Sulu şartlarda yapılacak yetiştiricilikte ya masura dediğimiz kabarık sırtlar hazırlanmalı veya düze dikim yapılıp damla sulama sistemi uygulanmalıdır.

Enginar tesis edilen tarlada en uygun gübreleme toprak tahlili sonuçlarına göre yapılan gübrelemedir. Ahır gübresi, toprak tahlili sonucunda önerilen fosfor ve potaslı gübrelerin tamamı dikimden önce, azotlu gübreler ise; 3 seferde verilmelidir. Birinci kısım dikimde, ikinci kısım ilk başlar görülünce son kısım ise, uyandırma sulaması döneminde verilmelidir.

Enginar çok yıllık bir bitki olduğu için, bir sonraki üretim döneminde verilecek gübrelemeye, her yıl sonbaharda temizlemek için açılan her ocağa bir kürek ahır gübresi verilmek suretiyle başlanmalıdır. Bitkinin ihtiyacı olan sentetik gübre miktarı toprak tahliline göre belirlenmelidir. Önerilen fosforlu ve potasyumlu gübrelerin bir seferde verilmesine karşılık, azotlu gübreler üçe bölünerek uygulanmalı, ilk uygulama ilkbaharda ocakların temizliği sırasında, ikinci uygulama baş oluşumu aşamasında, üçüncü uygulama ise; uyandırma sulaması ile verilmelidir.

YERLİ ÇEŞİTLERLE ÜRETİMDE MUTLAKA DİP SÜRGÜNLERİNİ KULLAN

Enginar genel olarak ülkemizde ve birçok ülkede vejetatif yolla üretilmektedir. Son yıllarda enginar üzerinde geniş ıslah çalışmaları yapan ülkelerde örneğin; Fransa ve İtalya'da doğrudan tohumdan üretilen çeşitler geliştirilmiştir. Ancak ülkemizde yaygın üretimi yapılan çeşitler tohum ile üretildikleri takdirde enginarın yabanisi olan deve dikenine benzer başlar oluştururlar. Bu nedenle üretim mutlaka dip sürgünleri ile yapılmalıdır.

Vejetatif yolla üretim; dip sürgünleri ile veya üzerinde gözlerin bulunduğu kök parçalarıyla yapılabildiği gibi sadece gözlerin ana gövdeden çıkarılıp daha sonra kum, gübre ,toprak, perlit veya bunların karışımları ile doldurulmuş kasa ve yastıklarda köklenmeleri sağlanarak kullanılır. Ancak en yaygın üretim şekli dip sürgünleri ile yapılan üretimdir. Toprak altı gövdesi üzerindeki gözlerden süren sürgünler 20-30 cm uzunluğu ve 1.5-2 cm çapına geldikleri zaman ana kökten köklü vaziyette ayrılır. Her bir yaşlı enginar bitkisinden dikimde kullanılabilecek nitelikte 6-10 adet sürgün elde edilir.

En uygun dikim sıra arası ve üzeri 1Χ1 m mesafeyle yapılan dikimdir. Sürgünler iyi köklendirilmiş ise önce her ocağa 2 sürgün dikilir ve can suyu verilir. Sürgünler tuttuktan sonra her ocakta tek bitki bırakılır.

Dikimde sürgünlerdeki yaprakların uç kısımları kesilerek su kaybı azaltılmalıdır. Böylece sürgünlerin tarlada tutma şansları artırılmış olur.

NE ZAMAN DİKELİM?

Dikim genelde Akdeniz ve Ege bölgelerinde sonbahar ekim-kasım aylarında, Marmara bölgesinde ise mart-nisan aylarında yapılabilir. Marmara bölgesinde sonbahar dikimleri de yapılabilir, ancak kışların çok soğuk geçtiği yıllarda risklidir.

BAKIM İŞLERİ FARKLIDIR

Enginar çok yıllık bitki olduğu için bakım işlemleri de diğer sebzelerden farklılık gösterir. Enginarda başların hasadından sonra bitkinin dal ve yaprakları kuruyarak bitki dinlenme dönemine girer. Bu dönemde hiçbir işlem yapılmaz. Bölgelere göre değişmekle birlikte temmuz-ağustos aylarında uyandırma sulaması yapılır. Enginarda ilkbahar ve sonbaharda olmak üzere iki kez sürgün temizliği yapmak gerekir. Bitkilerin bulunduğu ocaklar açılıp köklü sürgünler gövdeden kesilerek alınır. Ocaklara gübre verilir ve bitkilerin boğazları doldurulur. Sürgün temizliği sırasında bitkiler arası çapalanır ve yabancıot temizliği yapılır. Böylece iki dönemde çıkarılan köklü sürgünler yeni kurulacak bahçeler için gerekli materyali sağlamış olacaktır. Ancak ilkbahardaki dip sürgünleri sonbahar sürgünlerinden daha kuvvetli ve homojen olurlar.

HASAT DÖNEMİNDE SUYU İHMAL ETME

Enginarda kaliteli ve verimli ürün almak için başların büyüme devresinde, hasat döneminde ve kurak devrelerde sulama yapılmalıdır.

HASAT SAPLI YAPILIR

Enginarda hasat, başlar normal büyüklüklerini aldığı ancak braktelerin açılmadığı dönemde yapılmalıdır. Hasat gecikirse brakteler açılır, çiçek tablası lifli bir yapı kazanarak yenme değerini kaybeder. Hasat olgunluğuna gelen başlar 5-10 cm uzunluğunda saplarıyla hasat edilmeli, başların ezilip çizilmemesine özen gösterilmelidir. Hasat edilen enginarlar karton, tahta veya diğer malzemelerden yapılmış sandık ve sepetlerde pazarlanmalıdır.

ENGİNARDA ZARARLI VE HASTALIKLARA DİKKAT !

Enginarın en önemli hastalıkları; kök çürüklüğü ve solgunluktur. Enginarda en önemli zararlılar; yaprak bitleri, salyangoz, sümüklü böcek ve köstebektir.

	Haber Arşivi \| Künye \| Bize Ulaşın \| Giriş sayfam yap \| Sık Kullanılanlara Ekle \| Sitene ekle