Spekülatörün yıllardır yoksul çiftçiye karşı kullandığı `ithalat silahı` Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Dış Ticaret Müsteşarlığı`nın geliştirdiği yeni bir üretim-ithalat mekanizmasıyla tüccarın elinden alındı. Yeni sistem ilk olarak ayçiçeğinde uygulandı. Yeni sistem sayesinde milyonlarca çiftçi ürettiği ürününün üçte birini spekülatöre kaptırmaktan kurtulacak.
YARISI İTHAL EDİLİYOR
Türkiye`nin yıllık ayçiçeği ihtiyacı 1,6 milyon ton. Bunun 800 bin tonunu Türk çiftçisi üretiyor. 800 bin ton ise ithalat yoluyla yurtdışından karşılanıyor. İthal ayçiçeğine en fazla yüzde 27 ithalat vergisi uygulanabiliyor. Vergi oranı uluslararası ticari kurallar gereği daha fazla yükseltilemiyor. Dış piyasada fiyat aşırı düşünce yüzde 27`lik vergi anlamını yitiriyor, tüccar Türk çiftçisinden ürün almak yerine ucuz ithalata yöneliyor. Sonuçta ürününü değerinin çok altında satmak zorunda kalan üretici bir sonraki yıl, zarar ettiği bu ürünü ekmiyor. İthalatın önü daha da açılıyor.
Bakanlık çiftçiyi ithalat vergisini yükselterek koruyamayınca, vergiyi sıfırlayan yeni bir mekanizma geliştirdi. Bu yeni mekanizmaya göre, hasat zamanı Türk çiftçisinden ürün alan tüccar, hasat bitiminde sıfır vergiyle ürün ithal edebilecek. Çiftçiden ürün almayan tüccar ise aynı ürünü yüzde 27 vergiyle getirmek zorunda kalacak. İthalat avantajını kullanmak isteyen tüccar yerli üreticiden ürün alma yarışına girince çiftçinin elindeki ürün değerinin altına düşmeyecek. Üreticinin elindeki ürün bitince de sonradan yapılacak ithalat üreticiye zarar vermeyecek.
ÖNEMLİ FİYAT AVANTAJI
Kararnameye göre tüccarın vergisiz ithalat yapabilmesi için bu yıl haziran-aralık döneminde çiftçiden toplam 650 bin ton ayçekirdeği satın alması gerekiyor. Bu kontenjan içerisinden alım yapan tüccar, 2011`in ocak-haziran döneminde ithalat yapabilecek. Yeni sistemle birlikte, 550 TL`ye kadar düşen ayçiçeğinin ton fiyatının yeniden normal seviyesi olan 750 TL`ye yükseleceği hesap edildi.
ÜRETİCİLER KAZANACAK
Yetkililer, üreticinin tarlasına buğday yerine ayçiçeği ekmesi için yaklaşık iki kat fiyat avantajı olması gerektiğini belirttiler. Ancak son yıllarda ayçiçeği fiyatı 550 TL`ye kadar gerileyerek buğday fiyatına yaklaştı. Yeni kararnameyle fiyatın 750-800 TL civarına çıkacağına işaret eden yetkililer, `Fiyat 550 TL`ye düşünce tüketici kazançlı çıkmıyor. Aradaki üçte birlik fark spekülatörün cebine gidiyor. Yeni yöntemle spekülatöre giden kaynak artık çiftçinin elinde kalacak` dediler.
HABER: Erdoğan SÜZER/ ANKARA